Dúbidas do galego

Just another WordPress.com site

Coronilla

A pesar de dous indicios claros da súa castelanidade: o n entre vogais e a terminación -illa, a palabra coronilla é usada acotío entre galegofalantes, tanto para definir a parte máis alta da cabeza coma na expresión castrapa “até a coronilla”. En galego temos recursos abondos para prescindir deste castelanismo.

O castelán define o alto da cabeza cunha palabra procedente de coroa, que en galego que non só define a peza circular que se pon na cabeza como símbolo de autoridade ou nobreza senón tamén a parte máis elevada dalgún accidente xeográfico, en especial outeiros e montañas. Este significado, por analoxía, aplícase tamén á definición da parte da cabeza máis prominente só nun caso: cando nesa área escasea o pelo, ben por alopecia ben pola tonsura, esa práctica católica que consistía en rapar o cabelo en forma de círculo para así marcar a condición de relixioso. “Tes bo pelo, meu fillo; cando eu era dos teus anos xa tiña a coroa repelada”.

Cando definamos a parte alta da cabeza sen máis, podemos empregar varias opcións: algunhas relacionadas co alto: curuto, curucho, alto da cabeza, e outras relativas á forma coco: cocote, cocorote, cocorota, croca, coca, couquizo e (por deformación desta última) toutizo.

Coco é unha palabra con diferentes significados, procedente do grego, onde significaba gran. Pola súa forma redonda define moitos obxectos esféricos, especialmente a cabeza. Algunhas teorías afirman que o nome do coco como figura fantasmal vén da forma da cabeza e que desa forma fantasmagórica xurdiu o nome para a froita do coco, que semella unha pantasma de ollos escuros e cabelos irtos. O curioso é que o dicionario da RAE considera que a palabra coco é de orixe portuguesa mais nesa lingua non se usa coco para definir monstro ou pantasma ningunha. Non será, coma en tantos casos, que a RAE inventa unha orixe portuguesa para non admitir a ampla presenza de galeguismos no castelán?

Cando queiramos traducir a expresión “hasta la coronilla” debemos fuxir desa imaxe. En galego preferimos expresións como “estar cheo”, “estar farta”, “estar que bordo”, “estar até o carallo/cona”…

Advertisements

Single Post Navigation

2 reflexións sobre “Coronilla

  1. Interessante questom, mas se nom for incomodo, queria fazer duas apreciações sobre o “coco”:
    i. em português existe, com o significado de «ser imaginário usado para meter medo às crianças» (sin. de ‘papão’, correlativo do ‘papom’ de terras de Lugo e do ‘cocom’ mais comum). Pode-se ver em http://www.priberam.pt/dlpo/coco na sexta aceçom.
    ii. o “coco” castelhano tem todas as traças de provir do português, pois que já a tripulaçom de Vasco da Gama chamou dessa maneira o fruto que conheceu ao largo da costa africana e que consta pola primeira vez no diário de bordo da Armada para a Índia. E daí passou a outras línguas (antes parece que se chamava ‘noz de palmeira’ ou algo assi), segundo J. Corominas. Dali a pouco, os próprios gramáticos portugueses lhe atribuíam o sentido daquele ser imaginário, dado polos marinheiros do almirante ao novo fruto.
    Ora bem, hai outro significado, usado no sul da Galiza e no norte de portugal que é «cabaça» (abóbora ou calacu) ou umha variedade dela para manter os animais, que acho mais ajeitado como candidato à origem em lugar do monstro, já que o coco da palmeira, quando é verde, parece-se a esse outro “coco”. Ignoro se havia minhotos na Armada que lhe dessem tal nome nem se no português do mil e quinhentos era tam comum na fala do povo.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: