Dúbidas do galego

Arquivo para a categoría “Cociña”

Parrilla

Como pasa habitualmente cos termos relativos á cociña, o castelanismo parrilla está moi estendido. Debe substituírse polo galego grella, sempre. Tanto se falamos dunha grade metálica destinada a asar na brasa coma se nos referimos á tixola ou prancha metálica con forma de sucos que se coñece como grill –reparemos na semellanza de grill e grella.

Debemos usar grella tamén nos demais campos semánticos nos que a voz parrilla se usa figuradamente. A grella de saída é a zona dun circuíto desde onde saen os vehículos que compiten. A grella da programación é a táboa na que se detallan os horarios de cada evento televisivo da xornada.

Cando se fala de parrillada no menú dun restaurante, débese substituír por grellada. “Encántame a grellada de mariscos que fan nese restaurante ao que iamos en Ribeira”.

Sesión vermú

Moitas veces lemos vermouth ou vermut, formas gráficas francesas e italiana, respectivamente, para definir tanto unha bebida coma un momento do día. En galego debemos usar a forma adaptado vermú, en todos os casos.

O vermú, en orixe, era unha bebida de orixe alemá equivalente ao asento actual (a absenta que aínda hoxe se toma clandestina en moitos bares de Galicia). O vermú que se vende feito ou que se fai na cocteleira está baseado no viño, ao que se lle engaden tónica, quina (bebida feita dunha planta americana de sabor amargo), extracto de casca de laranxa, asento…

Como se puxo de moda beber o vermú na hora do aperitivo, unha hora antes de xantar máis ou menos, o vermú define tamén o que se bebe e se come nese momento. “Tomade un vermú antes de marchardes. Teño olivas e xamón da casa”.

E coma a esa hora nas festas e verbenas se acostumaba contratar unha banda de música para amenizar o torreiro logo da misa do santo patrón e a procesión, falamos de sesión vermú para definir o período no que calquera grupo musical toca ao redor do mediodía.

Maonesa

Cal é o nome galego desa salsa, tan popular, que se fai con ovo, aceite, unha chisca de sal e vinagre ou limón a vontade? A salsa maonesa chegou a Galiza da man da cociña francesa, que lle chamaba sauce mayonnaise. Os franceses, que nunca perden a posibilidade de atribuírse un bo invento, afirmaban que esta delicia inventárana na cidade Bayonne, no País Vasco Francés pero non daban explicado o m inicial. A pesquisa histórica resolveu o enigma. En realidade, a salsa inventárona en Maó, capital de Menorca, nas Baleares.

Aínda así, os franceses seguen a teimar que foi o xefe de cociña do duque de Richelieu quen inventou a mestura a mediados do século XVIII como maneira de honrar o seu señor, que viña de conquistar a capital mediterránea tras unha dura batalla. Os maoneses complementan o prebe cun bo puñado de allo esmagado. En galego tamén é correcto dicir maionesa.

Cigalas, bogavantes e langostas

Desafortunadamente para vós, non invitamos a mariscada. E menos o fariamos con castelanismos. Ambas as palabras son incorrectas en galego pero teñen truco. A lagosta (non langosta) é un crustáceo pero o nome define moitas especies distintas que se caracterizan pola gran cabeza con antenas e as pinzas. Cando unha lagosta é pequena chámase lagostino e velaí o quid do asunto: a palabra lagostino designa tanto o crustáceo da especie nephrops norvegicus coma o penaus kerathurus. É dicir, para os que non son biólogos, nomea tanto a cigala castelá como o langostino de importación, de cor gris verdosa e que habita os mares do sur.

Crustáceos autóctonos son o camarón (moi bos –e caros– os do Salnés) e o lumbrigante. Bogavante é a tradución ao castelán do nome deste marisco, que tamén se coñece nalgúns outros lugares por cereixo. Coñecedes outros nomes ou historias curiosas dos crustáceos?

Este texto publicouse na sección ANT Lingua no 2010.

Froita escarchada?

Un dos campos nos que máis labor queda para lingüistas, normalizadores e xornalistas é a cociña. Aínda que os receitarios galegos son antigos e a arte culinaria propia é ampla e diversa, existen moitos castelanismos, que aumentan ano a ano por mor de novas técnicas que importamos, directamente na lingua de maior difusión nos medios. Exemplo desta práctica é a palabra escarchada, aplicada á técnica de conservación da froita a base de azucre. En orixe, alguén descubriu o parecido desta froita, usada normalmente nas sobremesas, co aspecto dunha pradaría xeada. O galego podería utilizar un sinónimo seguindo a mesma metáfora pero coidamos máis acaído falar de froita cristalizada. Que vos parece?

Navegación de artigos