Dúbidas do galego

Just another WordPress.com site

Habelas hailas

Hoxe chegoume un folleto do Concello de Ourense destinado a concienciar a xente de que recolla as cagalletas dos cans cando os pasean. O talentoso creativo utiliza para as bosteiras unha metáfora tan elevada que de estar meu avó Baltasar vivo diría del que lle quedou o cu descansado: Igual que as bruxas, as feces caninas “habelas hailas”.

Por desgraza, non é a primeira vez que vexo así a frase, en puro castrapo. O ditado en galego é habelas, hainas, xa que no noso idioma, o pronome únese á forma verbal con n: facelas, fanas; cuspir, cúspenas…

Habelas hailas é unha adaptación do castelán haberlas haylas, onde esa colocación do pronome é antiga e obsoleta. E de aí a dúbida: pode que sexa haberlas haylas unha tradución do ditado habelas hainas orixinalmente en galego? Se atendemos ao tópico de Galicia como terra de meigas podería ser esta unha posibilidade.

Mais tamén pode pasar o contrario porque a tradición galega das bruxas é moi recente e inexistente até que o esconxuro da queimada (nacido na década do 1920, tal e como recorda Miguel Anxo Murado) vinculou o noso folclore cun inhabitual número de bruxas per capita. Como dixen, no castelán esa forma de colocar os pronomes está en desuso pero desde non hai moito; aínda en libros publicados nas décadas do 1950 e 1960 aparecen usualmente.

En canto á galeguidade do ditado habelas hainas, en realidade recoñezo que apenas o escoitei entre os galegofalantes (pero iso non demostra que sexa unha forma allea) e si moito na televisión española. Na miña casa, cando aparecen as bruxas, é máis ben en frases do tipo: “Viume unha bruxa”; “teño unha fada”; “botáronme un bruxedo”…

Advertisements

Single Post Navigation

8 reflexións sobre “Habelas hailas

  1. Isto dá pé a outra consulta: onte estivemos de paseo e chamoume a atención un cartel indicador que dicía “cañóns do Sil”. Quedei eu cavilando se será que é distinto un canón dun cañón, como o é unha serea dunha sirena, ou se sería unha chapuza enxebre…

  2. Lin hai tempo nalgures que aparecía no Quixote. Ou era “tarde piaches”?

  3. Sinónimo de bruxa : meiga

  4. Ainda a pesar de quedares como ignorante, logo de leer o artículo, non teño claro se debemos “salvar” a forma “hailas” para este casi-refrán ou tachalo directamente como incultura pola forma impropia do uso dos pronomes. 😦

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s

%d bloggers like this: