Dúbidas do galego

Just another WordPress.com site

Arquivo para a categoría “Ciencias”

Ébola

Aínda que hoxe xa case dea igual, o Ébola é un río. Un curto percorrido fluvial de 250 km que desemboca no río Mongala, afluente á súa vez do poderoso río Congo. Foi nas beiras dese río, na aldea de Yambuku, na República Democrática do Congo, onde se diagnosticou no 1976 unha estraña enfermidade. A primeira persoa que morreu por causa da doenza foi o director da escola local, Mabalo Lokela.

Os investigadores decidiron tempo despois bautizar o virus mortal que provoca a febre hemorráxica co nome daquel río. O que en tempos seguro designaba unha corrente de vida, con fauna e flora que vivía da súa auga, é hoxe símbolo de morte, unha desas palabras do vocabulario do terror.

En galego debemos escribir ébola con minúsculas cando fagamos unha elipse co nome da enfermidade: “Unha auxiliar de enfermaría, primeira vítima do ébola no Estado español”. Declínase en masculino por virus.

Xustamente, cando falemos do virus debemos utilizar a maiúscula: “Xa son máis de dez mil os afectados polo virus do Ébola no 2014”. Tamén se falamos de enfermidade ou de febre hemorráxica. “A febre do Ébola maniféstase de xeito semellante a unha gripe con complicacións gastrointestinais”.

Non se recomenda falar de virus ébola (tampouco virus Ébola) xa que se considera un calco do inglés.

Babosa

En galego, babosa só existe como adxectivo: que segrega moita baba ou está envolta nela. Tamén, en sentido figurado, é un adxectivo despectivo que se refire a quen fala moito e sen sentido ou que di cousas que supoñen falta de educación e pouco respecto polos demais.

Para definir as especies de moluscos terrestres que se arrastran polo chan utilizando unha mucosa podemos utilizar varios termos. Unha das máis comúns é lesma. Na zona de Cequeliños dicimos lesmia, mellor dito lermia, que por alí o rotacismo fai furor. Noutros lugares utilizan limaco, limacha ou limáchega.

Si é correcto dicir ameixa babosa, xa que neste caso o termo é un adxectivo. Curiosamente, cando falemos deses animalechos invertebrados envoltos en babas podemos apoñerlles adxectivos tales como baballona ou baballosa.

E remato cun truco agrícola: se os vosos cultivos, por exemplo de leitugas, están ameazados por ataques de lesmas ou caracois –que non deixan de ser limachas acoirazadas– hai dúas maneiras de escorrentalas. Proba a colocar casca de ovo moída ao redor da horta ou enterra envases de plásticos cheos de cervexa. Ambas cousas estarrécenas.

Navegación de artigos